De provincie Limburg gebruikt cookies om jouw surfervaring op deze website gemakkelijker te maken. Meer info
Ga verder

Provincie Limburg werkt aan roadmap varkenshouderij

In opdracht van gedeputeerde voor landbouw Inge Moors (CD&V) is een grootschalige oefening gestart waarin de varkenssector in onze provincie haar toekomst en bijhorende routeplan zal uitstippelen: “Roadmap voor de toekomst van de varkenshouderij”. “De oefening wordt opgezet met álle spelers doorheen de keten. In de Roadmap wordt niet alleen de toekomstvisie neergeschreven maar worden ook acties ter realisatie weergegeven. Het proces wordt volledig in handen gelegd van de sector zelf.”, aldus gedeputeerde Moors.

De “Roadmap voor de toekomst van de varkenshouderij” beantwoordt twee essentiële vragen: 1

  1. Waar wil de sector naar toe? Wat is de toekomstvisie?
  2. Hoe kunnen we daar dan geraken? Welke strategische hendels moeten worden overgehaald om die toekomst ook te realiseren?

“Begin dit jaar heb ik onze landbouwdienst de opdracht gegeven een aanbesteding uit te schrijven voor een Roadmap varkenshouderij. Daarbij vond ik het essentieel dat we ons niet louter beperkten tot studiewerk, maar dat de sector zelf de pen in handen kreeg. De respons is heel positief. Ook al is er nog geen zicht op de uitkomst, het proces zelf is ook broodnodig. We vonden in het extern adviesbureau BelienCC een ideale partner. BelienCC had reeds ervaring met de Roadmap voor de fruitsector die in opdracht van het Ondernemersplatform werd opgemaakt.”, zegt gedeputeerde Inge Moors.

Van X10 naar X100

Philippe Beliën begeleidt het proces. “We hanteren de methodiek van de ‘Appreciative Inquiry’; dit is een verandermethodiek die innovatie en samenwerking stimuleert in heel complexe systemen. Typisch is dat we het hele systeem in één kamer samen brengen. Verandering zit immers niet zozeer tussen de oren, maar eerder tussen de neuzen van mensen. Het belang van sociale innovatie wordt vaak onderschat; naast inhoud zijn goesting en aantrekkelijke onderlinge verhoudingen even belangrijk. Wat ook bijzonder is dat we helemaal geen lijstjes maken van alle dingen die fout lopen. Zo’n proces wordt heel anders opgebouwd dan bij een klassieke, probleemgerichte insteek. We vertrekken van de dingen die we in het verleden goed hebben gedaan, en zoeken naar de best mogelijke toekomst voor de sector. Vervolgens bepalen we datgene dat we graag willen realiseren, en vertalen dat in concrete innovatieplannen.”

In eerste instantie heeft Philippe individuele gesprekken gevoerd met een 30-tal spelers doorheen de keten. Vervolgens werd een kerngroep met deelnemers van over heel de keten gevormd. Dat kernteam van vrijwilligers (X10) zal de Summit (X100) voorbereiden waarbij alle actoren doorheen de keten samenkomen in het voorjaar van 2016. Daar wordt de roadmap concreet vorm gegeven. Die uitkomst zal tenslotte door een vrijwillig redactieteam uit de X100, in een coherente roadmap worden gegoten.

“Het doel is om te komen dat een duurzame transformatie van de Limburgse varkenshouderij waarbij er innovaties op sectorniveau kunnen worden doorgevoerd. We hopen ook voor de varkenshouder een meerwaarde te creëren door het ‘primaire product’ in een bredere context te evalueren en vervolgens te valoriseren. Net daarom betrekken we alle spelers doorheen de keten. Ook sectoroverschrijdende kruisbestuivingen zullen we opzoeken”, aldus gedeputeerde Inge Moors.

Via de roadmap wil provincie Limburg een toekomst voor de varkenshouderij uittekenen. De aanpak wordt enthousiast onthaald, ondanks de crisis waarin de sector al jaren verkeerd. Momenteel zijn er deelnemers uit 9 sectoren: varkensboeren, vakorganisaties, retail, slachthuizen, veevoeders, banken, adviesbureaus en onderwijs. Daarbij kan men nu al rekenen op alle partners in de keten. De X100 staat straks open voor iedereen die geïnteresseerd is in een positieve toekomst voor de varkenssector en die de kans wil grijpen hieraan persoonlijk bij te dragen. De X100 zal bestaan uit een beperkt aantal workshops die doorgaan in de loop van februari 2016. De resultaten worden nog voor de zomer verwacht.

Bij de kerngroep X10 zijn verschillende varkensboeren betrokken. Zo ook Stefan Vanhoef uit Kinrooi: “ De tijd dringt om de varkenssector te redden. We zullen de dingen in de toekomst echt anders moeten aanpakken” . Ook Rika Derwa, varkensboerin uit Riemst heeft haar schouders onder dit initiatief geschaard: “Het is goed dat de sector de kans krijgt om over de hele keten in gesprek te gaan. Dit is een unieke kans. Aan ons allen om ze te grijpen.”

De diversiteit van bedrijven is weerspiegeld in de X10. Zo heeft ook retailer Raymond Cretskens, franchise ondernemer voor GB, zich aangesloten bij de X10. “We moeten alle relevante partijen in de oefening betrekken. Enkel dan kunnen we slagen.”

Vanuit de adviesverlenende hoek is Dirk Coucke (DLV) van de partij. “De varkensboer is in de keten de enige die zijn kosten niet kan indekken in de markt. Hier moeten we oplossingen voor bedenken.”

Procesbegeleider Philippe Beliën is aangenaam verrast door de constructieve en effectieve dialoog die nu reeds op gang is gekomen. En dit ondanks de grote groep betrokkenen die de problematiek vanuit zéér verschillende perspectieven bekijken. “Alleen al het feit dat we erin slagen die constructieve dialoog te voeren met zovele betrokkenen, vanuit de verschillende belangen en perspectieven, wordt als heel straf en relevant ervaren. Mijn ervaring is dat wanneer de dialoog tussen mensen verbetert, ook de inhoud van het gesprek gunstig evalueert.”

Gedeputeerde Inge Moors is tevreden dat minstens de dialoog gestart is, ook al zijn de provinciale bevoegdheden in deze eerder beperkt en betreft het in hoofdzaak een Europees vraagstuk. “De roadmap zal voor alle actoren in het veld beschikbaar zijn, ook voor die buiten de provinciegrenzen. Ik ben blij en ook trots dat we als provincie Limburg de daad bij het woord voegen. De crisis slaat bijzonder hard toe in de varkenshouderij en het was echt tijd dat er een signaal kwam. Ik zal zeker niet nalaten deze resultaten te delen met onze Vlaamse minister voor Landbouw Joke Schauvliege. Zij kan op haar beurt inzichten delen op het Europese niveau.

Dat de provincie Limburg andermaal koploper is, wordt ook erkend door Joris Relaes; jarenlang landbouwadviseur op het verschillende kabinetten en vandaag directeur van ILVO, een onafhankelijk wetenschappelijk onderzoeksinstituut.

De Limburgse varkenshouderij

De Limburgse varkenssector bestaat momenteel uit ca. 400 bedrijven, met een gemiddelde van 1.100 varkens per bedrijf. Vooral in Noord-Limburg komen gespecialiseerde varkenshouderijen frequent voor. De waarde van de Limburgse varkenshouderij wordt geschat op jaarlijks 125 miljoen euro.

Toch is de varkenshouderij de afgelopen jaren voortdurend in crisis. De varkenshouders teren al veel te lang op hun reserves. De sector verliest stilaan dynamiek en de investeringsbereidheid bereikt haar dieptepunt. Het gevaar bestaat erin dat de sector stilvalt.

SALK ziet toekomst in de land- en tuinbouwsector

Naast het nemen van tal van acties op korte termijn wordt binnen het Strategisch Actieplan voor Limburg in het Kwadraat volop ingezet op de zogenaamde transformatie van het economisch weefsel. Het opzetten van gerichte roadmapping processen draagt hiertoe bij.

Dit voorgestelde project voor de Limburgse varkenshouderij sluit daarom naadloos aan op de ambitie van het SALK en geeft een verdere aanvulling met het oog op het voeren van een doordacht provinciaal land- en tuinbouwbeleid. Eind 2014 werd voor de tuinbouwsector een gelijkaardig proces opgezet door het Limburgs Ondernemersplatform.

Korte ketenverkoop